Al honderddertig jaar uitkeringen voor zieken in Noordhorn

0
124
Noordhorn - voorzitter Jan Tempel ziekenfonds

‘We zijn eigenlijk niet meer nodig’

NOORDHORN – Het honderddertigjarig bestaan van ‘Het Onderlinge Fonds voor Zieken uitgesproken aansprakelijkheid’ – in de volksmond Ziekenfonds Noordhorn genoemd – wordt op 17 april aanstaande gevierd. Weliswaar niet zo groot als het honderdjarig en het honderdvijfentwintigjarig bestaan, maar toch wordt het nieuwe jubileum niet ongevierd voorbij gegaan. Het bestaan van het ziekenfonds is erg bijzonder. ‘Een algemeen ziekenfonds als deze is er nog maar één van in Nederland’, aldus voorzitter Jan Tempel.
Eerlijk is eerlijk, er is nog een plaatselijk ziekenfonds in Nederland. ‘In Grou zit er nog een ziekenfonds, maar daar kunnen alleen mannen lid van worden’, vertelt Tempel. ‘Wij zijn er juist voor iedereen’.
Honderddertig jaar geleden werd het Ziekenfonds Noordhorn opgericht vanuit de Sociëteit Concordia, die in Noordhorn actief was. ‘Er heerste vroeger een hoop armoede in Noordhorn. Noordhorn is van oorsprong een dorp voor de arbeiders. Over de brug is dat anders. Daar woonden de gepensioneerde boeren in de grote huizen. Hier woonde het arbeidersvolk.’ In de tijd dat er nog geen sociale verzekeringen waren en men bij ziekte vaak geen inkomen had, werd het ziekenfonds opgericht. Inwoners van Noordhorn van 18 tot 44 jaar konden lid worden van het fonds. De deelnemersbijdrage bedroeg een dubbeltje per week. ‘Iedere maandag kwam er iemand langs om dit dubbeltje op te halen. Wat een klus moet dat zijn geweest’, zegt Tempel. Wanneer iemand ziek werd en een briefje van de dokter had, kon men een uitkering krijgen van zes gulden per week, met een maximum van dertien weken. ‘Deze bedragen zijn wel eens aangepast. Wanneer de kas bijna leeg was omdat er veel ziektegevallen waren, werd de uitkering wel eens aangepast naar vier gulden per week, of moest de contributie omhoog naar twaalf cent. In de tijd van de Spaanse griep is hier veel ziekte geweest in het dorp. Toen werden de uitkeringen dan ook verlaagd’.
Honderddertig jaar na oprichting heeft het Ziekenfonds Noordhorn dan misschien wel geen noodzaak meer, het fonds bestaat nog steeds en doet nog steeds waar zij ooit mee begonnen zijn: uitkeringen geven aan de zieken. ‘Al gebeurt dat tegenwoordig bijna nooit meer’, vertelt Tempel. ‘Een lidmaatschap kost tegenwoordig vijf euro per jaar. Wanneer iemand ziek is kan hij of zij drie euro per week krijgen, mits er een doktersbriefje met handtekening overlegd kan worden. Daarnaast wordt er bij overlijden 35 euro uitgekeerd aan de familie.’
Tegenwoordig wordt er slechts enkele keren per jaar geld uitgekeerd aan zieken in Noordhorn. ‘Veel mensen zeggen: ‘ach, laat dat geld maar mooi in de pot zitten’. Maar wij moedigen wel aan gebruik te maken van het fonds, al is het maar vanwege nostalgische redenen’, vertelt Tempel, die overigens zelf nog nooit gebruik van het fonds heeft hoeven te maken.
Omdat er de afgelopen jaren steeds minder uitgekeerd hoefde te worden aan zieken – vorig jaar slechts enkele keren en één keer in verband met een overlijden – groeide het banksaldo van het fonds. ‘Daarom hebben we besloten één keer per vijf jaar wat terug te doen voor onze leden in de vorm van een feestavond’.
Naast het uitkeren bij ziekte of overlijden doet de vereniging al in lengte van dagen nog meer dan dat. ‘Bij de jaarvergadering krijgen alle dames een reepje chocolade en de mannen een sigaar. Dat houden we ook nog steeds in stand. Daarnaast krijgen leden van tachtig jaar en ouder op Goede Vrijdag een fruitmandje.’
Het voortbestaan van het Ziekenfonds Noordhorn is tot op heden nog geen punt van discussie. Met zo’n honderdvijftig leden en een aantal donateurs kan het ziekenfonds nog flinke tijd vooruit. ‘We zijn in principe niet meer nodig, maar vanuit historisch oogpunt willen we het graag in stand houden’, aldus Tempel.
De feestavond op vrijdag 17 april gaat plaatsvinden in De Dörpsstee in Noordhorn. Het shantykoor ‘Allemanseindje’ komt dan optreden en ook cabaretier Teake van der Meer verleent zijn bijdrage aan deze feestelijke avond. ‘Het gaat een hele gezellige, laagdrempelige avond worden. Kopje koffie, lekker hapje, vermaak. Ook niet-leden zijn welkom, voor hen bedraagt de entree 5 euro per persoon.’