“Ik moet hier met droge voeten kunnen leven”

Lauwersmeergebied Schotse hooglanden-3

Bewoners Lauwersoog tegen verhoging waterpeil

LAUWERSOOG – “Sommige belangen gaan verder dan die van de inwoners van Lauwersoog.” Dat zegt Kees de Jong van Waterschap Noorderzijlvest als hij gevraagd wordt naar de informatieavond vorige week, waarbij de emoties hoog opliepen. De plannen om het waterpeil van het Lauwersmeer met veertig centimeter te verhogen heeft bij de inwoners van Lauwersoog kwaad bloed gezet. Ze vrezen voor overstromingen, volgelopen kelders en aangetaste funderingen en ze hebben het gevoel dat dit alles buiten hen om besloten is. Voorzitter van dorpsbelangen Martin Loos geeft aan dat vertouwen in een goede afloop ontbreekt. “De bewoners van Lauwersoog zien dit als een grote bedreiging.”  
Natuur versus mens, wat is belangrijker? Veel inwoners van Lauwersoog hebben het gevoel dat vogels op plaats één staan en dat er niet geluisterd wordt naar hun bezwaren. Loos vertelt namens de inwoners: “Het is een experiment, we weten niet hoe het uit gaat pakken. De antwoorden die we kregen op de informatieavond hebben niet tot vertrouwen geleid. Mensen zijn bang dat hun woningen schade oplopen. Niet alleen het waterpeil gaat omhoog, maar ook het grondwaterpeil. Het kan betekenen dat er natte kruipruimten ontstaan. Het kan betekenen dat de funderingen worden aangetast. Ook kan het zijn dat er bij storm en springtij overstromingen komen. We weten het simpelweg niet.”
Een rake opmerking in de zaal kwam van een jonge vader. Hij zei: “Iedereen in Lauwersoog is tegen dit plan. Hoe moet ik het begrip democratie aan mijn kinderen uitleggen?” De Jong van het waterschap zegt de ongerustheid van de bewoners te begrijpen, maar volgens hem is niet iedereen tegen de plannen. “We hebben niet gestemd. Van de zestig tot zeventig mensen, waren er vijftien die luidkeels te kennen gaven het niet te willen. Maar het klopt dat ik niemand hoera heb horen roepen.”
En al begrijpt hij de zorgen van de inwoners, volgens de Jong zijn de gevolgen bijzonder beperkt. “Wij verwachten dat de bewoners geen enkel risico lopen, anders zouden we hier niet aan beginnen.” Momenteel worden er nog verschillende onderzoeken gedaan. “En het klopt dat er nog onzekerheden zijn. En het blijft een experiment. Maar als er ongewenste gevolgen zijn, dan stopt het experiment direct.”
Loos is bang dat het dan al te laat is. “Wij zeggen, zet eerst pompen en een gemaal neer. Begin dan maar het spelen met andermans eigendom. Kies voor honderd procent veiligheid.” De noodzaak van pompen of een gemaal wordt nog onderzocht, legt de Jong uit. “Als uit de analyse blijkt dat dat er moet komen, dan moet er publiek geld voor worden vrijgemaakt. De tekenen wijzen er nog niet op dat dat nodig zou zijn. Op de informatieavond hebben we proberen uit te leggen dat er niet of nauwelijks risico’s zijn. En mocht er wel wat gebeuren, dan is er een schaderegeling.”
Die mogelijke schaderegeling blijkt op z’n zachts gezegd nogal onduidelijk te zijn. Op de vraag hoeveel geld er beschikbaar is voor eventuele schade, antwoordt de Jager: “Het is niet zo dat we een zak met geld hebben klaar liggen. Maar als het nodig is kunnen we wel geld vrijmaken.” Weer iets waar Loos weinig vertrouwen in heeft. “Ik moet dan direct denken aan die gas ellende. Daar is het een getouwtrek van heb ik jou daar.”
Ook gemeente De Marne zit in de stuurgroep. Wethouder Herwil van Gelder geeft aan dat de gemeente in de stuurgroep al heeft gewaarschuwd dat draagvlak bij de bevolking onmisbaar is. Hij blikt terug op de ‘woeste avond’ vorige week. “Er was sprake van een botsing tussen emotie en ongerustheid. Bij de inwoners staat het beeld van januari 2012 nog op het netvlies gebrand, toen het Lauwersmeer nokkie vol zat. Als er dan veertig centimeter bij komt gaat dat niet goed, zo wordt geredeneerd. Maar wat het waterschap ons heeft uitgelegd, is dat zij het zelf zo vol hebben gezet. Het is goed beheersbaar. Als er een storm of slechte weersomstandigheden worden voorspeld, kunnen er tijdig maatregelen worden genomen.”
Van Gelder meent dat het waterschap veel te winnen heeft. “In de communicatie gaat iets helemaal niet goed. Wat er moet gebeuren is dit: er moet een bewonersgroep worden gevormd die als het ware een kijkje in de keuken krijgt, die mee mogen praten. We moeten op zoek gaan naar werkelijke verbinding. Dat bereik je niet door alleen maar technische uitleg te geven. Ik begrijp het gevoel van onveiligheid van de bewoners, maar het klopt niet. Voor ons is het heel duidelijk: de veiligheid van de inwoners staat voorop.” Er moet een duidelijk aanspreekpunt komen en als er eventuele schade ontstaat, moet dat vooraf duidelijk zijn hoe het vergoed gaat worden. “En nu lijkt het alsof er schade kan ontstaan, maar hiermee doel ik op zaken als het ophogen van een steiger of iets dergelijks. Of de gemeente blij is met dit plan? Het is gewoon zo dat de minister er over gaat. Ik denk wel dat het een goed plan is, van waarde voor het gebied. Het plan zorgt ervoor dat de kwaliteit van het gebied hoog wordt gehouden. Wél is het belangrijk om vooraf goede randvoorwaarden te scheppen.”
Sieneke Gardenier uit Lauwersoog vertelt dat het juist steekt dat mensen ver weg de plannen maken. “Wij zitten hier altijd al met het water. In april kwamen we al bij elkaar, maar dat heeft niks opgeleverd. Ze luisteren niet. Daarom word je ook zo boos.” Voorzitter Loos kan zich voorstellen dat het ministerie nog eens goed over de plannen na gaat denken. “Het vertrouwen is een klein beetje weg. Voor mij maakt het niet uit, ik woon zo meteen op een schip. Ik ga omhoog en omlaag. Maar ik spreek voor mijn mede dorpsbewoners. Het is een ontzettend mooi gebied, maar je wilt niet je meubeltjes naar de zolder te hoeven slepen.”

 

De Plannen:
Het Lauwersmeer is door het ministerie van economische zaken aangewezen als Natura 2000 gebied. Dit houdt in dat het gebied aan bepaalde Europese normen moet voldoen, zogenaamde instandhoudingdoelstellingen ten gunste van broed- en trekvogels. De stuurgroep Natura 2000 wil daarom het waterpeil met 40 centimeter ophogen. Dit zou moeten zorgen voor een beter natuurlijk klimaat voor de vogels, met meer riet en betere aarde. In Natura 2000 zijn vertegenwoordigers van onder andere Staatsbosbeheer en waterschappen vertegenwoordigd.