Natuurboerderij Lammerburen viert 15-jarig jubileum

Oldehove natuurboerderij lammerburen

OLDEHOVE – Jan Enne en Tineke Haack van de Natuurboerderij Lammerburen in Oldehove mogen dit jaar de slingers, ballonnen en vlaggen uit de kast halen, want de Natuurboerderij is dit jaar al 15 jaar lang een begrip in Oldehove en omstreken. In heel Nederland eigenlijk, want de bezoekers komen van heinde en verre om een kijkje te nemen in de bijzondere boerderij. “Er zijn hier zelfs wel eens mensen geweest die helemaal uit Den Haag kwamen met het openbaar vervoer”, vertelt Jan Enne lachend.

Het ontstaan van de Natuurboerderij is niet in één zin uit te leggen. Daarvoor moeten we even terug naar het begin. Zo’n vier generaties terug, naar 1879, het jaar waarin de boerderij gebouwd is. Twee jaar na het afdichten van het Reitdiep bij Zoutkamp, waar daarvoor de waterstand nog afhankelijk was van eb en vloed. “Mijn voorvaderen hebben hier zelfs nog regelmatig zeehonden zien zwemmen”, vertelt Jan Enne.

Jan Enne is de vierde generatie die in deze boerderij woont. Zijn vader, grootvader en overgrootvader beoefenden allemaal de kunst van de akkerbouw, net zoals Jan Enne en zijn vrouw zelf tot voor vier jaar terug. Een ambacht die werd overgegeven van generatie op generatie. Nu precies 15 jaar geleden, in 2001, besloten zij iets extra’s te gaan doen naast de akkerbouw. Er zat op dat moment een koppeltje steenuilen in de schuur, wat bijzonder was omdat er minder dan 20 koppeltjes steenuilen in het Noorden te vinden waren. “Mensen kwamen graag kijken”, vertelt Tineke. “Van heinde en verre kwamen ze om de steenuilen te bewonderen”, vult Jan Enne aan. “En op die manier is het eigenlijk gegroeid. We zijn toen voorlichting gaan geven over de steenuiltjes, over hoe mensen ze kunnen helpen en dergelijke. Rond diezelfde periode was de provincie bezig met dijkherstel hier vlakbij, en hebben ze ons gevraagd of we wilden helpen. We hebben dat gedaan, vooral ook om het historisch besef. Die dijken moesten bestaan blijven. Ook was de provincie bezig met een ‘soortenbeschermplan’, waar de steenuilen dan onder konden vallen. En zo is het allemaal begonnen.”

De paardenstal werd omgebouwd tot voorlichtingscentrum, en inmiddels is er nog een stuk bij aan gebouwd voorlichtingen en presentaties. De ruimte is versierd met prachtige natuurfoto’s en foto’s van dieren, van zowel Jan Enne zelf als van de Fotoclub Westerkwartier, die momenteel exposeren in de Natuurboerderij. Verder zijn er voorwerpen te zien die Jan Enne gevonden heeft in het Middag-Humsterland. Van kogels tot slagtanden van wilde zwijnen. Zelfs voorwerpen van 300 jaar voor de jaartelling, allemaal netjes uitgestald in een vitrinekast.

Waar de Natuurboerderij nu een informatiebron is voor alles wat er te weten valt over het Middag-Humsterland, is het dus ooit allemaal begonnen met een koppeltje steenuilen. Die er overigens nu niet meer zitten, helaas. “Ze zijn weggejaagd door de steenmarters”, vertelt Tineke somber. “Heel jammer vinden we dat. Maar omdat steenmarters ook beschermd zijn, konden we niet zoveel doen. En die beesten zijn dol op eieren, dus hielden de steenuilen het hier snel voor gezien.”

In 2012 behaalde Jan Enne de respectabele leeftijd van 65 jaar en besloot toen te stoppen met de akkerbouw. “Maar vervelen deden we ons zeker niet”, lacht hij. “Er is genoeg te doen. We hebben toen van de Natuurboerderij een stichting gemaakt: Stichting Natuurboerderij Lammerburen. Maar we zitten zelf niet in het bestuur. Laat ons de boel maar gewoon beheren en de mensen rondleiden.” De voorlichtingen zijn sinds 2012 uitgebreid met informatie over andere vogelsoorten, flora, fauna en het Middag-Humsterland.

Vol passie vertelt Jan Enne over de voorlichting en rondleidingen die gegeven worden in de Natuurboerderij. “De wegen hier zijn allemaal kronkelig, en vol bochten”, begint hij. “Dat komt omdat de wegen zijn bepaald door de structuur van het landschap en het water. De wegen waren oorspronkelijk dijken of oude oevers, die mensen vroeger gebruikten om overheen te lopen. Veel mensen vragen zich af waarom de wegen niet gewoon recht zijn”, lacht hij. “Maar dat komt dus daardoor.”

De liefde die Jan Enne heeft voor de natuur, de dieren en het Middag-Humsterland komt vooral uit het feit dat hij 30 jaar jachtopzichter is geweest in het Middag-Humsterland. “Het moet je natuurlijk interesseren”, vertelt hij. “Als ik iets wil weten zoek ik het op of lees ik er boeken over.” Tineke vult aan: “Ik weet inmiddels ook veel meer over de vogels en de natuur hier in het gebied. Als het je interesseert, pik je het heel makkelijk op. En als je er gevoel voor hebt, kan het je heel veel geven.”

Het 15-jarig bestaan van de Natuurboerderij gaat natuurlijk niet onopgemerkt voorbij. Daarom organiseren Jan Enne en Tineke op 10 juli een wandeltocht, in samenwerking met het Groninger Landschap, die dit jaar 80 jaar bestaat. Dubbel feest dus! De wandeltocht, ‘Struinen op de eeuwenoude Middag-Humsterlanddijk’, is ongeveer 7 kilometer lang en gaat langs historische plekken in het landschap. De start is bij de Natuurboerderij Lammerburen aan de Electraweg 4 in Oldehove. “We gaan onder andere langs de Liudgerkerk”, vertelt Jan Enne. “We beginnen eerst hier met een lezing, zodat ze mensen al wat kennis paraat hebben als ze beginnen met wandelen.” “En er gaan ook een aantal gidsen van het Groninger Landschap mee”, vult Tineke aan. “Maar de wandeling is niet voor mensen die slecht ter been zijn, omdat we wel wat gaan klimmen. En honden zijn ook niet toegestaan”, voegt ze toe.

Verder is de Natuurboerderij Lammerburen momenteel bezig met een erfgoedproject op basisscholen, waar kinderen leren over de boeren van vroeger en nu. “Vroeger hadden boeren veel meer personeel”, vertelt Jan Enne. “Nu werken boeren over het algemeen alleen. Die veranderingen heb ik zelf meegemaakt. Toen ik begon met werken op de boerderij van mijn vader heb ik eerst met paarden gewerkt, en later zijn we overgegaan op machines. Ik heb het dus allebei meegemaakt. Ja, je leert van alles hier”, besluit hij lachend.

Opgeven voor de wandeling kan via de website van het Groninger Landschap. Voor beschermers van het Groninger Landschap kost de wandeling 3 euro, voor niet-beschermers kost de wandeling 6 euro. Opgeven is belangrijk, want vol is vol.