Op één dag acht kerkorgels bespelen

DIDA-kleintej-cultuur

GROOTEGAST/LEENS – De tweede zaterdag in mei is in de orgelwereld onderhand een bekend fenomeen: “Orgeldag Noord Nederland”. In de provincie Groningen en de laatste jaren ook in de aangrenzende provincies Friesland en Drenthe zijn er deze dag meer dan honderd kerken geopend en zijn de – veelal historische – orgels te bespelen. De Stichting Hinszorgel Leens (SHOL) maakt handig gebruik van het moment als aftrap voor van een concertserie op het Hinszorgel gedurende de zomermaanden. Maar eerst de orgeldag op 10 mei.
Dida Noordhof is secretaris bij SHOL en in De Morgenster in Grootegast vertelt zij over het orgelspektakel dat binnenkort plaats vindt. Dida zelf speelt ook orgel. Bescheiden voegt ze er aan toe: “Ik kan alleen niet spelen zoals ik dat wil. Je moet of talent hebben, of anders veel oefenen. Talent heb ik niet en tijd om veel te oefenen evenmin.” Dus voor Dida blijft het vooral luisteren naar het orgel. En daar is alle gelegenheid voor tijdens de orgeldag. In honderd kerken in de drie Noordelijke provincies wordt op orgels gespeeld door (amateur) organisten. “De meeste in de provincie Groningen”, vertelt Dida. “Het liefst speelt men op historische orgels, dat is het bijzonderste natuurlijk. De ervaring leert dat amateurs niet gemakkelijk een andere kerk bellen met de vraag eens op het orgel te mogen spelen. De kerkorgels zijn natuurlijk cultureel erfgoed, dus het is mooi dat dat op deze dag wordt opengesteld.”
De Orgeldag Noord-Nederland is begonnen in 1977 als “Open Orgeldag” in Leens. In de loop der jaren is dit evenement uitgegroeid tot de Orgeldag Noord Nederland. Voor veel organisten een unieke kans om één of meerdere orgels te bespelen. “Vorig jaar was er iemand die op één dag acht orgels bespeeld heeft”, vertelt Dida. “Maar dat is wel een uitzondering hoor. Er zijn ook kinderen die nog maar kort les hebben die mee doen. Je kunt dus van alles tegenkomen.”
De Orgeldag valt samen met de molen- en fietsdag, zodat er veel mensen op de been zijn. Even kijken in een mooie, oude kerk en dan ook nog getrakteerd worden op mooi orgelspel, wat wil een mens nog meer? Ook bij de bezoekers en toehoorders vallen vooral de historische kerken goed in de smaak. “Er komt altijd veel publiek op af”, vertelt Dida. “Zelf ga ik kijken bij de kerk in Mensingeweer, het orgel daar hebben we met de stichting geadopteerd. Voor dat orgel hebben we de restauratie voorbereid. Het is een bijzonder Schnitger orgel uit 1698 dat eigenlijk te groot voor de kerk is. Het orgel was eigenlijk gemaakt voor de kerk in Pieterburen, maar in 1901 is het voor 401 gulden verkocht aan Mesingeweer. “Het scheelt dat dit een redelijk arme gemeente was, want hierdoor is het orgel niet vernieuwd.”
De orgeldag wordt spectaculair afgesloten met een concert verzorgd door Geert Bierling om 17.00 uur. Voor het concert in Leens liet de stadsorganist van Rotterdam zijn fantasie de vrije loop. Wat zal hij gaan spelen op dit “Pronckstuk”? Het programma wordt een denkbeeldig concert zoals dat geklonken kan hebben in de tijd van de schenker van het orgel, Anna Habina Lewe, douairière Van Starkenborg. Hiervoor is Bierling gedoken in de ”muziekkist” van de familie Van Starkenborg en heeft een 20-tal werken gevonden waaruit door het publiek een keuze kan worden gemaakt. Het publiek wordt van harte uitgenodigd om zelf een keuze te maken uit deze lijst. De stemming vindt plaats om 17.00 uur voordat het concert begint zodat er een feestelijke “TOP TIEN”-lijst ontstaat.
Uitgebreidere informatie over de totstandkoming van dit programma en de overige activiteiten zijn te lezen op de www.hinszorgelleens.nl. De Orgeldag is tevens de aftrap van een serie concerten op het monumentale Hinszorgel in de Petruskerk in Leens. Daar vindt vanaf de tweede zaterdag in mei tot en met de tweede zaterdag in september een zomeravondconcert plaats. De orgelliefhebber kan zijn hart weer ophalen dus!