Plaquette voor neergestort Halifax vliegtuig

Subtiele herinnering aan historische gebeurtenis

GRIJPSKERK – Afgelopen week werd in Grijpskerk een plaquette onthuld, die herinnert aan het neerstorten van een Engelse bommenwerper op de grens van Grijpskerk en Grootegast. Op een rustplek aan de Westerhornerweg, kunnen passerende fietsers niet alleen op adem komen, maar ook direct informatie inwinnen over hetgeen zich hier 75 jaar geleden – op 23 augustus 1943 – heeft afgespeeld. Bindert Helder, die zich samen met Cor Meijer hard maakte voor deze plaquette, vertelt het bijzondere oorlogsverhaal over het neergestorte vliegtuig.

Bindert gaat er eens goed voor zitten. Hij mag graag vertellen over het Grijpskerk van vroeger. Sterker nog, Bindert heeft er een heel privéarchief op nagehouden. De amateurhistoricus verdiept zich vooral in de Tweede Wereldoorlog en hoe deze zijn sporen naliet in het Westerkwartier. Zo duikelde hij ook het verhaal van de neergestort Halifax op. Sterker nog: Bindert werd een vriend van de navigator van het vliegtuig.
‘Mijn zoektocht begon in 1971. Dankzij correspondentie met Engeland, liep ik Jim Nicholson tegen het lijf. Hij was de navigator van het vliegtuig’, vertelt Bindert. ‘We hielden contact en in 1973 kwam Jim naar Grijpskerk. In de loop der jaren is hij hier wel tien keer geweest’, schat de 84-jarige Bindert in.

Door deze ontmoetingen met zijn Engelse vriend, kreeg Bindert het volledige verhaal over het vliegtuig te horen. De Halifax stortte neer in Grijpskerk, vermoedelijk omdat het vliegtuig gesaboteerd was. ‘Dat gebeurde vaker in de oorlog’, vertelt Bindert. ‘Het vliegtuig begon op zeker ogenblik in cirkels te vliegen. Vermoedelijk deed de piloot dat, om toch nog een manier te vinden om de kist in de lucht te houden. Zo kan het dat er leden van de crew tot in Munnekezijl zijn geland.’ Het vliegtuig crashte bij de boerderij van familie Binksma, die vervolgens in vlammen opging. De piloot overleed hierbij.

Jim Nicholson – lid van het 51e Bomb Squadron – kwam echter elders terecht. In Opende klopte hij aan bij een boerderij, waar hij om hulp vroeg. Een nog jonge meid bood hem haar hulp aan, maar om haar niet in de problemen te brengen, liet Nicholson zich aangeven bij de Duitsers.
N

et als de andere bemanningsleden – die tussen Noordwijk en Zoutkamp verspreid per parachute neerkwamen – werd hij gevangen genomen. Jim overleefde dus de oorlog en vertelde later dus in geuren en kleuren over de crash en zijn tijd in gevangenschap.
Door de jaren heen verzamelde Bindert informatie over de oorlog in het Westerkwartier en zocht hij (vaak succesvol) naar resten van het neergestorte vliegtuig in het weiland waar deze was neergestort. Zo heeft Bindert dus een vrij accurate reconstructie kunnen opmaken.

Daarnaast hield de Grijpskerker een bijzondere vriendschap over aan het verhaal. Met Jim had hij een uitstekende band en de twee families zochten elkaar dan ook regelmatig op. Inmiddels is de oud-navigator van de Halifax overleden, maar met de plaquette wordt de vliegtuigcrash in ieder geval herdacht. ‘Cor Meijer heeft hierin het voortouw genomen’, vertelt Bindert. De plaquette met informatie wordt mede gefinancierd door de gemeente Zuidhorn, die het in leven houden van deze herinnering op waarde schatten. Naast een plaquette met informatie, is er een heel plateau aangelegd waar fietsers kunnen rusten. ‘Als je op die plek zit, kijk je op het weiland uit waar het vliegtuig is neergestort’, zegt Bindert.

Ook Cor Meijer is ontzettend trots op het plateau in het Westerkwartierse landschap. ‘Het is een fantastische plek geworden’, zegt hij. Zonder zijn fanatisme was het maar de vraag of de plaquette er zou zijn gekomen. ‘Ik zit in het 4 Mei Comité van Grijpskerk’, vertelt Cor. ‘We hebben in de gemeente Zuidhorn al meerdere plaquettes geplaatst, vaak om oorlogsslachtoffers te herdenken. Toen ik echter het verhaal van Bindert hoorde, heb ik alles op alles gezet om ook voor dát verhaal een plaquette te kunnen plaatsen.’ Hierbij is Cor vooral de gemeente Zuidhorn ontzettend dankbaar. ‘Zij hebben altijd meegewerkt, mijn dank is dan ook groot.’

Daarnaast is Cor blij dat hij iets voor Bindert heeft kunnen betekenen. ‘Het verhaal wat hij vertelde was prachtig. Bindert heeft veel voor Grijpskerk betekend en doet veel voor het dorp. Het realiseren van deze plaquette op die schitterende plek, was een mooie manier om iets voor hem terug te doen.’

Andersom was ook Bindert erg blij met het fanatieke werk van Cor. Vandaar dat hij hem een exemplaar gaf van het boek over de vliegtuigcrash. Dit boek stelde Bindert samen in samenwerking met Anneke Vink. Op de foto overhandigen Bindert en Anneke een exemplaar aan Cor Meijer (links). Met de geboren Grijpskerker Cor als aanjager en het grote archief van Bindert als kennisbank, is er dus een bijzondere herinnering gekomen aan de vliegtuigcrash van 75 jaar geleden.