“Verduurzamen is noodzakelijk om de geschiedenis van Zoutkamp veilig te stellen”

ZOUTKAMP – Direct aan de haven in Zoutkamp, aan de Reitdiepskade, ligt het Visserijmuseum. Dit museum wordt binnenkort voorzien van zonnepanelen en krijgt een nieuwe, energiezuinige cv-ketel. “Dankzij deze verduurzaming besparen we straks fors op onze exploitatiekosten”, stelt bestuursvoorzitter Berend Zwart (links op de foto) van het Visserijmuseum. “Dat is noodzakelijk om toekomstbestendig te zijn en het verhaal over de geschiedenis van Zoutkamp veilig te stellen.”

Direct voor de deur van het Visserijmuseum in Zoutkamp liggen twee schepen, de ‘eigen vloot’ van het museum: het in 1921 gebouwde vissersschip, de ZK 4 Albatros, en de ZK 31 Neptunus. De laatste is een replica van een houten garnalensloep. Zoutkamper vissers visten tot de jaren dertig van de vorige eeuw met dergelijke scheepjes op de toenmalige Lauwerszee. Tegenwoordig varen oud-vissers met de twee museumschepen naar Groningen of de Engelmansplaat. Onderweg vertellen zij, vaak met heimwee in hun stem, over de garnalenvisserij, de beurtvaart naar Groningen en over de tijd dat Zoutkamp nog een levendige vissershaven was. Zoutkamp is een pittoresk plaatsje, met een fraaie binnenhaven en een rijke historie. Toeristen vinden steeds vaker de weg naar het dorp, weten Berend Zwart en medebestuurder Jan Bakker (foto rechts) van het Visserijmuseum. “Dat toenemend toerisme biedt kansen, niet alleen voor Zoutkamp maar voor de hele regio rond de voormalige Lauwerszee. Om die reden hechten we veel belang aan de informatiebalie bij ons museum. Dankzij onze vrijwilligers kunnen toeristen daar het grootste gedeelte van het jaar zeven dagen per week terecht.” Het visserijmuseum vervult daarnaast een belangrijke rol bij het vastleggen en overdragen van de geschiedenis, vertelt Jan Bakker. “Zoutkamp was lange tijd het enige vissersdorp in Groningen van enige importantie. De garnalenafslag in het dorp, de plek waar de garnalen verhandeld werden, was zelfs de grootste van Europa. Die historie willen we behouden, en vertalen naar het heden.” Berend Zwart legt al sinds begin jaren zeventig van de vorige eeuw de verhalen van oud-vissers vast. “Een van de eerste Zoutkampers die ik met mijn bandrecorder bezocht, was de bijna honderdjarige Tinus Mellema. Tinus vertelde prachtig over zijn leven als visser in Zoutkamp, maar ook over de armoede in de tijd dat de visserij in Zoutkamp bijna stil lag. Vissers liepen toen zelfs naar het Duitse Emden voor werk.” De inzet van vrijwilligers is essentieel voor het Visserijmuseum. “We doen alles zelf, met zo’n vijftig, zestig vrijwilligers. Elk jaar richten we bijvoorbeeld, naast de vaste tentoonstelling, een nieuwe, tijdelijke expositie in. Daarnaast onderhouden de vrijwilligers de museumschepen, verzorgen ze vaartochten en geven rondleidingen door het museum. Verder hebben we een ‘living history group’, die bijvoorbeeld laat zien hoe garnalen worden gevangen en gepeld.” Berend Zwart is trots op de grote groep vrijwilligers. Het museum vervult daarmee bovendien een belangrijke sociale functie in het dorp. “Veel oud-vissers werken tegenwoordig als gids in het museum. Sommigen van hen komen elke dag wel even buurten. Het Visserijmuseum draagt op vele manieren bij aan de leefbaarheid in het dorp.” Om dit alles te behouden investeert het museum in een nieuwe cv-ketel en zonnepanelen op het dak. “We willen de leefbaarheid in Zoutkamp optimaal houden en zoeken daarom voortdurend naar bronnen van ondersteuning voor ons museum. Een energiezuinige ketel en zonnepanelen op het dak leveren naar verwachting een forse besparing op, de exploitatiekosten gaan flink naar beneden”, legt Berend Zwart uit. “Dat geld kunnen we goed gebruiken. Dat kunnen we bijvoorbeeld gebruiken voor nieuwe vitrines, het onderhoud aan onze schepen of voor mooie projecten gericht op de toekomst.” Het Visserijmuseum kreeg onlangs als eerste museum een financiële bijdrage toegekend vanuit het Museumkader, binnen het NAM  Leefbaarheid- en Duurzaamheid programma, onderdeel van Kansrijk Groningen. Musea kunnen via dit museum kader een financiële tegemoetkoming aanvragen voor het verduurzamen van het museum, met als doel de exploitatiekosten voor de toekomst te verlagen. Het Museumkader draagt daarnaast bij aan leefbaarheid- en toekomstgerichte projecten.