Zomertrip: Kommerzijl

Plaats: Kommerzijl
Gids: Frans Talstra

KOMMERZIJL – Omdat de komkommers inmiddels volop in de schappen liggen, de temperatuur stijgt naar ongekende hoogte én voor veel mensen de vakantie (bijna) begint, gaat de Streekkrant op pad om de leukste trekpleisters in de regio in beeld te brengen. Meer en minder bekende prachtplekjes die de echte toerist en liefhebber gezien móet hebben. Waar moeten we zijn, willen we verzekerd zijn een geslaagd uitje?, willen we weten. Deze week zijn we aanbeland in het altijd gezellige Kommerzijl.

De volgende bestemming tijdens onze zomertrip is het pittoreske Kommerzijl. Het dijkdorp ligt prachtig ‘ingeklemd’ tussen enerzijds de fruitboomgaarden van Oudebosch en anderzijds het Noorderriet. Op het Lauwersmeergebied na is het door de NAM aangelegde park Noorderriet het grootste natuurgebied van Noord-Nederland. Zodra we bij onze gids Frans Talstra achter het huis stappen heeft hij de fietsen dan ook al klaarstaan. “We gaan inderdaad even een ritje door het park maken”, lacht hij. Wie een archivaris vraagt als gids weet bij voorbaat dat er bij elke bezienswaardigheid een stukje geschiedenis wordt verteld. Maar een dagje terug de schoolbanken in is zeker in Kommerzijl geen straf. Integendeel zelfs.  Al fietsend vertelt Frans ons over het ontstaan van het NAM-park. “De NAM wilde hier een locatie vestigen en had zelfs haast”, blikt hij terug op de jaren ’90. “Uiteraard zaten wij als dorp niet te wachten op zo’n uitzicht achter ons dorp. Wij –het dorp- zijn met het bedrijf in onderhandeling gegaan, met uiteindelijk dit prachtige park als eindresultaat.” Het park herbergt de Kommerzijlster sportvelden, een speeltuin, survivalmogelijkheden en een grote diversiteit aan flora en fauna. Het is niet ongebruikelijk om roofvogels te zien jagen op hun prooi in het natuurgebied waar ver weg, en goed verstopt, een enorme NAM-locatie is gerealiseerd. Uit het zicht van het dorp dat volgens Frans flink profiteert van de Nederlandse Aardolie Maatschappij. “Door het park heeft het dorp een enorme facelift gekregen. Bovendien sponsort de NAM onze spelweek én hebben zij de nieuwe historische brugleuning meegefinancierd. Je begrijpt, in tegenstelling tot andere delen van deze provincie hebben wij geen hekel aan de NAM.” Na een stevig rondje doortrappen komen we aan bij het ‘hart’ van het dorp; de Molenreed en de naastgelegen begraafplaats. “Dit is een markant stukje Kommerzijl”, meldt onze gids. “Laten we beginnen met de schans. Je ziet dat de weg hier oploopt. Vroeger lag hier schans richting het Kommerzijlsterdiep. Vanwege de scheepvaart die door Kommerzijl moest varen was dit een strategisch belangrijk punt. Na de Tachtigjarige Oorlog is de schans echter geslecht.” Nabij de plek van de geslechte schans werd in 1840 een begraafplaats gerealiseerd. “Vroeger viel Kommerzijl kerkelijk voor een deel onder Niehove en voor een deel onder Grijpskerk. Dat waren bij uitvaarten dus hele wandelingen over de kerkpaden naar deze dorpen, waarop de Kommerzijlsters hebben gevraagd of ze zelf geen begraafplaats mochten hebben. Dat mocht. Helaas zijn tijdens een te rigoureuze opruimactie veel grafstenen verloren gegaan, waardoor alleen dit stukje historie nog te aanschouwen is.” Eén jaar na de begraafplaats kreeg Kommerzijl ook een molen, die vervolgens in 1935 afbrandde. “De molen is daarna wel deels herbouwd, maar niet meer als molen”, weet Frans, terwijl wij zien dat er tegenwoordig een kapperszaak gevestigd is in de voormalige molen. We zetten de fietsen op slot en lopen richting datgene waar Kommerzijl in beginsel op is gesticht; het Kommerzijlsterdiep. Frans vertelt dat de naam Kommerzijl voor het eerst opdook in 1602 en waarschijnlijk gebaseerd is op de kom waar schepen zich in verzamelden alvorens door de sluis (zijl) te kunnen varen. “Daarvoor heette het dorp Opslachterzijl, vanwege de letterlijke opslag van dijken. Maar goed, het is nu Kommerzijl dus. Vroeger een belangrijk dorp in de waterhuishouding van het hele Westerkwartier. Deze functie werd later overgenomen door het watergemaal bij Electra, waarna de sluis hier zijn functie verloor.” Tegenwoordig is de oude grens tussen de voormalige gemeenten Grijpskerk en Oldehove een trekpleister voor bootjesmensen en waterliefhebbers. En dat valt uiteraard zeer goed te begrijpen. De optelsom is dat Kommerzijl -zonder meer- één van de mooiste plaatsen in het Streekgebied is. Een enorm natuurpark, wateren en een oud en markant centrum. Kommerzijl is een prachtige bestemming voor menig zomertripje. Eigenlijk zien wij maar één groot gemis. En dat is het ontbreken van een rustpunt voor wandelaars en fietsers langs de mooie waterkant. Een gezellig terrasje aan het water zou het plaatje Kommerzijl écht helemaal af hebben gemaakt.