SKSG doet stint opnieuw in de ban

Onderzoeker roept op om gezond verstand te gebruiken


ZUIDHORN – Na het afschuwelijke drama in Oss gaat de discussie nu vooral over het gebruik van de elektrische bakfiets, de zogenaamde “stint”. De tragedie waarvan het verdriet niet onder woorden te brengen is, raakt ons allemaal. Bijna iedereen heeft kinderen of kent kinderen. Kinderopvangen en -dagverblijven worstelen met de vraag of de stint nog veilig ingezet kan worden.

Velen laten de stint staan, anderen zijn ze weer gaan gebruiken. Op basis waarvan moeten we die keuze maken? Een rondje bellen leert dat vele managers en leidinggevenden de rapportages van de verschillende onderzoekscommissies af willen wachten. Een te verdedigen gedachte: of toch niet?

Als we de onafhankelijke onderzoeker Peter Coppes mogen geloven moet de stint voorlopig blijven staan. De gerenommeerde onderzoeker, die onder andere onderzoek deed naar de brand bij het bedrijvencomplex van Oosterhof te Grijpskerk, vraagt zich af waar in hemelsnaam ons verstand is gebleven. Coppes deed enkele weken voor het drama in Oss al een eerste onderzoek naar de stint en schrok. Hij communiceerde zijn bevinden met RTL maar het genereerde geen landelijke publiciteit.

Coppes onderzocht vorige week maandag een stint bij een kinderdagverblijf. Hij was verbijsterd na zijn onderzoek,  laat hij weten: “We denken dat onze regering waakt over onze veiligheid, maar dat is niet zo. Dat moeten we toch echt zelf doen. Wij denken: de elektrische bakfiets is toegelaten, dus deze is veilig. Dat is echt een misvatting. De bakfiets voldoet aan de wettelijke normen, daarom is de stint toegelaten. Ik heb de stint indicatief onderzocht, er mee gereden, de bijbehorende procedure en documenten grondig bestudeerd en ben tot de conclusie gekomen dat er ernstige twijfels zijn over de technische structuur van de stint. De wet is domweg niet berekend op dit voertuig in de context met het doel waarvoor het gebruikt wordt. Mijn voorlopige oordeel is dat deze ongeschikt is voor het vervoeren van kinderen op de openbare weg.”

Volgens de technisch onderzoeker is het raar dat je geen certificaat of diploma nodig hebt om de stint te mogen besturen. “De minister heeft dat bepaald om de drempel voor innovatie zo laag mogelijk te houden.” Volgens Coppes is dit “te gek voor woorden”, alsof innovatie ten koste van veiligheid mag gaan.”

“Ik ben op meerdere kinderdagverblijven geweest. Alles is er perfect en goed geregeld. Voor alles zijn er veel regels, soms gaan ze echt heel ver, maar voor het gebruik van de stint zijn er helemaal geen regels. Je draagt als ouder de verantwoordelijkheid voor je kind over aan een professionele organisatie. Die organisatie gebruikt de stint. Het ziet er geweldig en gezellig uit, maar de vraag die je als ouder eerst moet stellen en beantwoord moet krijgen: is het wel veilig? De medewerkers op een kinderdagverblijf worden opgeleid als pedagogisch medewerker. Er zijn allerlei strenge voorwaarden om met een groep kinderen te mogen werken. We beperken ook het aantal kinderen per leider of leidster, maar er is geen enkele opleiding nodig om met tien kinderen in een stint de weg op te gaan. Iedereen vanaf 16 jaar mag de stint besturen. Een opleiding is niet wettelijk verplicht.”Verder vraagt Coppes zich af hoe iemand zich kan concentreren op het verkeer en tegelijk de zorg voor de kinderen op een verantwoorde manier kan dragen: “De bestuurder staat op een plateau, moet zijn beide handen gebruiken, het verkeer goed in de gaten houden, de stint bedienen en dan ook nog tot tien kinderen in de gaten houden. Wat als ze ruzie maken, erg hoesten of ziek worden? Dat zijn veel te veel handelingen en te veel afleiding. In het verkeer kun je die afleiding niet gebruiken. Dat gaat ten koste van de veiligheid.
Gisteren kwam in het nieuws dat fietsers vanaf volgend jaar niet meer mogen appen omdat ze daardoor afgeleid worden en geen oog hebben voor het verkeer. Daar komt kennelijk wel regelgeving voor. Voor de stint is er echter niets geregeld! Wordt de bestuurder niet afgeleid?”

De huidige minister van Infrastructuur en waterstaat, van Nieuwenhuizen Eijbenga, motiveert de overweging van de minister om geen licentie of diploma als voorwaarde voor de bestuurder te stellen als volgt. Hij schrijft in een brief aan de Tweede Kamer: “Voor wat betreft het advies met betrekking tot de rijopleiding is er besloten geen nader onderzoek te doen naar de mogelijke eisen die dienen te worden gesteld aan bestuurders, maar de producent nadrukkelijk op het advies van de SWOV te wijzen. Bij de introductie van het toelatingsbeleid in relatie tot de Segway is de afweging gemaakt om geen mogelijkheid voor rijbewijsplicht te introduceren voor de categorie bijzondere bromfietsen om niet te veel belemmeringen op te werpen voor de introductie van innovatieve vervoersmiddelen.”

Volgens Coppes onbegrijpelijk: “Het heeft er alle schijn van dat de overheid hier innovatie kiest boven de veiligheid van onze kinderen. Dat is niet uit te leggen.” Volgens de onderzoeker was het doel van bakfietsen ooit om ze te gebruiken voor het vervoer van goederen. “Daar zijn ze ook geschikt voor. De stint is slechts een beetje getest, en dat is volstrekt onvoldoende in de context van het doel, het vervoeren van kinderen in het verkeer.”

Coppes raadt aan om vooral het gezonde verstand te gebruiken en komt met een aantal voorbeelden: “In het verkeer is goed kijken voor je de weg opgaat essentieel. Er zijn situaties in het verkeer waarbij je goed om een hoek moet kijken. Komen er geen auto’s aan of ander verkeer? Daarvoor is het noodzakelijk door te rijden tot aan de haaientanden, tot het punt waarbij je overzicht optimaal is zodat je goed overzicht van de weg hebt en zeker weet wanneer het veilig is de weg op te gaan. Bij dit vervoermiddel kan dat niet, want je staat achterop en dus moet je de kinderen als eerste in de gevarenzone brengen. Dat moet je gewoon niet willen, het is domweg levensgevaarlijk.” Coppen haalt meer situaties aan die zouden kunnen gebeuren: “Stel dat een bakfiets kantelt, de kinderen zijn onbeschermd, je moet er niet aan denken. Een keer een stoepje verkeerd pakken kan fataal zijn. Er zitten geen spiegels op, achterom kijken is een belangrijk onderdeel in het verkeer. Wanneer je dat doet trek je automatisch het stuur scheef. Vorig jaar is een elektrische bakfiets met vier kinderen in het water terecht gekomen. Er waren twee jonge baby’s bij. Door de hulp van omstanders liep het gelukkig goed af. En wat als je langs het water rijdt, er gaat iets mis en er zijn geen behulpzame omstanders? Dan moet je wellicht tien kinderen uit het water halen.” Dan zijn er nog de magnetische velden waarvan de uitwerking op de elektrische bakfietsen nu wordt onderzocht. Door die straling zouden stints gestoord kunnen worden. “Bij trams en de metro is dat natuurlijk precies hetzelfde,” legt Copper uit die tot slot nog een belangrijke oproep doet: “Wees verstandig, gebruik de stint niet! Totdat de veiligheid echt is bewezen!”

Hoogste tijd voor een rondje kinderopvang om te horen hoe zij deze oproep beantwoorden. Dat is makkelijker gezegd dan gedaan. Verreweg de meeste organisaties zijn kortaf en willen onze vragen niet beantwoorden, terwijl het toch gaat om vragen die ons allemaal bezig houden. Eén manager zoekt tijdens het telefoongesprek op Google het onderzoek van Coppes op. Hij had het nog niet gelezen om het binnen 20 (!) tellen af te doen als suggestief en de onderzoeker af te serveren ‘iemand die niets afweet van een stint’. Je zou toch zou verwachten dat men met de grootst mogelijke zorgvuldigheid en interesse kijkt naar dergelijke onderzoeken. Het gaat toch om de veiligheid van de kinderen die aan hun zorg zijn toevertrouwd. Een uitzondering vormt SKSG. Daar staat men ons vriendelijk  te woord en zijn we welkom om deze emotionele kwestie te bespreken. “We zijn een open en transparante organisatie. We snappen dat deze situatie vreselijk veel vragen oproept en dat veel ouders en mensen ongerust zijn en hard zijn geraakt. Dat zijn wij ook. Vanzelfsprekend willen we hierover praten en open over zijn”, aldus woordvoerster Marloes Abbink.

We zijn niet de enige die haar willen spreken: “We merken dat het ontzettend leeft. We worden door veel media gebeld. Logisch natuurlijk ook na het vreselijke drama. Terwijl veel andere kinderopvanginstellingen er het zwijgen toe doen naar de media, vindt Abbink dat het bij haar taak en verantwoording hoort: ‘We snappen dat er veel onrust is en vragen zijn. Vooral veel mensen uit Zuidhorn zijn verontrust. Daar gaat de route ook over een spoorwegovergang dus dat de onrust daar extra groot is, snappen we helemaal. We willen praten over alle zorgen al hebben we ook niet overal een antwoord op. We kunnen in ieder geval ons best doen en open zijn.” Direct na het ongeluk besloot SKSG onmiddellijk de stint te laten staan. Met het plan er een paar dagen later weer mee te gaan rijden. Zij het op een aangepaste manier. De medewerkers zouden de snelheid verlagen van 15 naar 10 km per uur en spoorwegovergangen vermijden. Een nieuwe realiteit voorkwam dat het zover kwam. Vanwege het rapport ‘Coppes’ die op de bewuste maandag uitkwam, waarin hij onder andere een beroep doet op ‘gezond verstand van iedereen’ en de onrust die alle informatie in de media teweeg bracht bij ouders en medewerkers werd de stint opnieuw in de ban gedaan. Desgevraagd geeft Abbink geeft toe dat bij de aanschaf het SKSG misschien ook te veel vertrouwd heeft op het feit dat het was toegelaten in het verkeer en dus veilig leek. “Daar zouden we toch op moeten kunnen vertrouwen”, is haar conclusie. “Wij hebben de stint pas aangeschaft toen deze al jarenlang in gebruik was. We hebben er veel informatie over ingewonnen en de aanschaf zorgvuldig in behandeling genomen. Eerst een pilot gedaan op een locatie en het gebruik van de stint geëvalueerd.” En na nu blijkt niet bewust van de gevaren zoals die omschreven staan in rapport Coppens maar ook in andere onderzoeken inmiddels naar voren komen. “Of we dat wel hadden moeten weten? Het is een gevoelig punt. Wij hebben testritjes gedaan, er waren geen incidenten bekend. Dus al met al leek het ons een veilige en duurzame aanschaf. Maar nogmaals, organisaties moeten toch kunnen vertrouwen op een keurmerk”, legt Abbink uit. “Maar we weten op dit moment nog niet of al die conclusies uit het rapport van Coppes kloppen.  Het hoofd communicatie van het SKSG snapt dat er nog meer onrust is ontstaan door de uitkomsten van het onderzoek: “Voor ons was dit het moment om de stint in de ban te doen. De conclusies uit dat rapport en alle andere rapporten nemen wij serieus en stemt tot nadenken. We volgen alle onderzoeken. Op dit moment is het zo dat we niet kunnen en willen verkopen naar ouders toe, de stint nog te gebruiken. Hier blijft hij dan ook tot nader orde in de schuur.”

Of de stint nu definitief in de ban is bij het SKSG? Manager Kindcentrum van SKSG in Zuidhorn, Frans van der weg is er niet uit: “Wij wachten de uitkomsten van alle onderzoeken af. Die zullen we evalueren met de oudercommissie. Dat is de afspraak. Die stonden positief tegenover de aanschaf van de stints en staan dat nog steeds.”